Hefboom In partnerschap

Onze hele handelen gebeurt in afstemming met de belangrijkste mensen in de ontwikkeling van kinderen: de ouders. Verder werken we samen met organisaties, instellingen, voorzieningen en diensten actief op diverse levensdomeinen.

Hieronder vind je materiaal, inzichten, ideeën, interviews, onderzoeksresultaten, tools … die je kunnen inspireren.

Lees hier de tekst vanuit het project ‘Kleine Kinderen Grote Kansen’ met de opleidingen kleuteronderwijs.

banner bij Hefboom In partnerschap
terug naar overzicht

Rijk partnerschap met ouders

Hoe kunnen wij werken aan een rijk partnerschap met ouders? En waarom is dat zo belangrijk voor de kinderen? Prof. Onderwijskunde Ruben Vanderlinde en Katrien Van Laere keken mee in de kleuterklas en school van juf Jelke. Bekijk hier de video.

Het artikel kan je lezen op: https://www.klasse.be/134979/hoe-bouw-je-rijke-relatie-met-ouders/

Benieuwd hoe jij scoort op je relaties met ouders? Doe de zelfscan.

Kleutergewijs: in september starten met kinderen, én met hun ouders!

"Katrien Van Laere (Vernieuwing in de Basisvoorziening voor Jonge Kinderen, VBJK) en Ruben Vanderlinde (Prof. Onderwijskunde Universiteit Gent) zijn van mening dat deze relaties tussen ouders en leraren de dag vandaag steeds belangrijker zijn geworden, te meer omdat we leven in een superdiverse samenleving, waardoor de beeldvorming omtrent onderwijs verschilt van persoon tot persoon en van groep tot groep (Klasse, 2018). Vandaar, zo pleiten zij, is het net van belang om het contact tussen leerkrachten en ouders in de schoolse context zo makkelijk en laagdrempelig mogelijk te maken. Op die manier kunnen ouders zelf ervaringen opdoen met het schoolse gebeuren van hun kind, en kunnen ze zich er iets bij voorstellen wat zo’n schooldag allemaal inhoudt. Van Laere en Vanderlinde (2018) wijzen tevens op het belang van wederzijds contact, bij voorkeur op een informele manier, om tot echte verbinding en relatie te komen (Klasse, 2018). Niet enkel de ouders die meer te weten komen over de klas en de school, maar zeker ook de leraar die interesse toont en meer te weten komt over de ouders en het gezinsleven. Vanderline (2018) stelt tevens dat kleine, informele contacten vaak voor ouders en kinderen uit meer kwetsbare milieus enorm belangrijk zijn om hefbomen te creëren binnen onderwijs." Lees hier verder het blogbericht op Kleutergewijs.

Anders kijken naar kansarme ouders

Bijna 1 op de 5 kinderen jonger dan 18 jaar in België leeft in een gezin met een inkomen onder de armoederisicodrempel. Hoe kan een school kinderarmoede aanpakken? “Het begint met de bril waardoor je kijkt naar kansarme ouders”, zeggen ze bij basisschool De Boomgaard in Hasselt. Hoe doen ze dat dan?

Zeg niet te snel: ‘Kansarme ouders zijn niet geïnteresseerd'

De meeste leraren komen zelf uit een middenklassegezin. Juf Sarah niet. Thuis hadden ze het niet breed en ze maakte het allemaal mee: de scheiding van haar ouders, het overlijden van haar vader, schulden en deurwaarders… Ondanks alles maakte Sarah de overstap van het beroepsonderwijs en werd ze kleuterjuf. “Het leverde me enkele speciale antennes op waarmee ik kijk naar kleuters.” 

Hoe een koffiemoment het zelfbeeld van kansarme ouders opkrikt

“Als kansarme ouders voelen: ‘het zal met mijn kind op school net zo gaan als bij mij’, dan heb je een bruggenbouwer nodig die hun het nodige vertrouwen geeft.” Dat zegt prof. Patrick Meurs. Hij volgt de ontwikkeling van jonge kinderen in armoede.

Overbruggen

‘Overbruggen’ is een documentaire, die wil inspireren en kapstokken bieden. Hoe kan een organisatie het engagement opnemen om structureel mee te werken aan het realiseren van bruggen in de strijd tegen armoede en het realiseren van grondrechten.

Met deze documentaire richten we ons naar mensen die voor beweging kunnen zorgen binnen hun organisatie of in de samenleving. Wat kan en moet een organisatie doen om tot duurzame bruggen te komen? Om structurele oplossingen te realiseren? Om, zoals iemand het zegt in de documentaire ‘niet telkens opnieuw water naar de zee te dragen’?

Hoe kan je dus, in de taal van onze documentaire, een brugorganisatie zijn?

http://www.overbruggen.be/

Je mag altijd bij me komen

De documentaire 'Je mag altijd bij me komen' kan je bekijken op https://www.2doc.nl/documentaires/series/2doc/2017/oktober/je-mag-altijd-bij-me-komen.html 

Nezhlya is ‘brugfiguur’ op De Toverberg, een kleurrijke basisschool in Gent. Nezhlya kent iedereen en iedereen kent Nezhlya; ze bouwt de brug tussen school en thuis, waar vaak sprake is van armoede, sociale onzekerheid en een laag opleidingsniveau van de ouders.

Maar hoe krijg je ouders betrokken bij de school als ze als nieuwkomer niet of nauwelijks Nederlands spreken, weinig zelfvertrouwen hebben of als ze worstelen met hun bestaanszekerheid? Nezhlya's deur staat altijd voor ze open. Ze luistert, wordt in vertrouwen genomen en ze helpt hen op weg. Het is niet voor niets dat de Stad Gent al twintig jaar inzet op de inmiddels ruim 42 brugfiguren in de stad.

20 jaar brugfiguren

Deze publicatie kan je hier raadplegen: https://demos.be/sites/default/files/wij_slaan_de_brug_-_finale_versie_voor_verspreiding.pdf

De publicatie geeft een zeer tastbare inkijk in de Gentse brugfigurenwerking en biedt een leidraad om als stad, dienst, school, individuele leerkracht of ouder zelf aan de slag te gaan en nog beter samen te werken aan ouderbetrokkenheid. Doel van het boek is om het Gentse succesverhaal breed navolging te laten krijgen. 
 
In de publicatie lichten de grondleggers van de brugfigurenwerking het ontstaan van het project toe, benadrukken onderzoekers van het Steunpunt Diversiteit en Leren het belang van brugfiguren en ouderbetrokkenheid en wordt de aanpak van de brugfiguren uitgelegd aan de hand van vier kernwaarden: vertrouwen opbouwen, verbinden, versterken en positief communiceren. Verderop in het boek komt het belang van bruggen bouwen aan bod en beantwoorden de coördinatoren en coaches van de Gentse brugfigurenwerking alle mogelijke praktische en organisatorische vragen over de job van brugfiguur. 

Hoe je als brugfiguur meer ouders in het secundair krijgt

Hoe betrek je ouders van kinderen in het secundair bij de school? Brugfiguren Pieter en Maudlin lokken de ouders met initiatieven als een openklasdag, een infoavond … en trekken van deur tot deur om ook de moeilijk bereikbare ouders te bereiken. “Als de kloof tussen ouders en school overbrugd is, presteert de leerling beter”, licht brugfiguur Maudlin toe.

Zijn huisbezoeken zinvol?

Heeft het zin dat leraren op huisbezoek gaan bij leerlingen en hun ouders? Zeker wel, zegt Carine Vanhoucke, ervaringsdeskundige in de armoede. Maar er zijn wel voorwaarden. “Doe het niet omdat je moet, bereid je goed voor en haal alles in je naar boven om het gezin op zijn gemak te stellen.

Sociale wandeling voor schoolteams en stadsdiensten

Door wie? bachelor kleuteronderwijs Odisee Aalst i.s.m. lokale stedelijke actoren in Aalst
Voor wie? scholen en sociale diensten

Inhoud: 

Doel: directies en zorgcoördinatoren in contact brengen met lokale sociale actoren zodat de eerste de werking van deze laatsten wat leren kennen. 

Meer info:

Kan je hier lezen

Ouderparticipatie bij de opvang

Door wie: Kind en Gezin
Voor wie: kinderopvang

Inhoud: 

Ouderparticipatie hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het is in de eerste plaats een houding: ouders helder informeren, ouders toegang geven tot de lokalen waar de kinderen verblijven, met hen overleggen, … Er zijn tal van interessante thema’s om met een groep ouders te bespreken: de aankoop van speelgoed, een uitstap met de kinderen, de organisatie van een feest, de herinrichting van de buitenruimte, het uitwerken van de verwelkoming van nieuwe ouders, het weekmenu …

Meer info:

Tips en aandachtspunten voor een goede samenwerking met ouders vind je hier: https://www.kindengezin.be/img/ouders.pdf 

Algemeen: https://www.kindengezin.be/kinderopvang/sector-babys-en-peuters/ouders/participatie/ 

Partners in opvoeding

Door wie: VBJK
Voor wie: kinderopvang, scholen, lerarenopleiding

Inhoud:

Professionals die met heel jonge kinderen werken, doen dat steevast in overleg met de gezinnen waar die kinderen opgroeien. In de kinderopvang van baby’s en peuters focussen verschillende boeken en films op dat partnerschap met ouders. Wat werkt en niet werkt in die samenwerking met ouders, in het omgaan met diversiteit, het overleg met partnerorganisaties en de samenwerking met de buurt, is zinvol om mee te nemen naar het kleuteronderwijs.

Omdat jij het kind in groep kent en de ouders hun kind thuis kennen, kan er een soort bondgenootschap van gedeeld opvoeden ontstaan waarbij ouders de eerste opvoeder zijn. Hoe werk je daaraan?

Meer weten: https://vbjk.be/nl/publicaties/kinderopvang-en-ouders-partners-in-opvoeding

Ontmoeten is simpel, Naomi Geens

Door wie: VBJK
Voor wie: kinderopvang, scholen, lerarenopleiding

Inhoud: 

Een plek waar gezinnen elkaar tegenkomen, is niet vanzelfsprekend ook een ontmoetingsplek. Ontmoetingskansen creëren tussen diverse gezinnen is mogelijk, het is zelfs wenselijk, maar het gaat niet altijd vanzelf. Dit boek legt uit waarom en hoe je werk kunt maken van kleine ontmoetingen.

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/ontmoeten-is-simpel 

Ubuntu

Door wie: VBJK
Voor wie: kinderopvang, scholen, lerarenopleiding

Inhoud: 

De filosofie uit Sub-Saharisch Afrika draait om toewijding tussen mensen onderling. Tierlantuin werkt sinds jaar en dag aan ubuntu: in een druk bevolkte wijk waar veel gezinnen met een maatschappelijk kwetsbare achtergrond wonen, werken aan de sociale cohesie tussen professionals kinderen, ouders en buurtbewoners. Deze thema's komen aan bod: verankerd in de buurt, kinderen en ouders samen welkom, inzetten op kwaliteit, kinderen verbinden met elkaar, bouwen aan het collectief.

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/ubuntu

Wiegelied voor Hamza

Door wie: VBJK
Voor wie: kinderopvang, scholen, lerarenopleiding

Inhoud: 

Een tocht langs verschillende kindercentra in Europa toont medewerkers die dagelijks inzetten op diversiteit en ontmoeting. Welke initiatieven nemen ze om kinderen en ouders gelijke kansen te geven? Hoe communiceren ze met gezinnen in een meertalige context? Wat doen ze extra voor het welbevinden van kinderen en ouders met een andere culturele achtergrond? In de film geven professionals concrete tips: achter de schermen tonen ze hoe ze op kleine schaal werken aan een warme en democratische samenleving. Moeders en vaders getuigen hoeveel dit voor hen betekent.

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/wiegelied-voor-hamza

Ontmoetingsfunctie voor kinderen en ouders in de Huizen van het Kind

Door wie? Kind en Gezin, VBJK
Voor wie? kinderopvang

Inhoud:

Zeer veel initiatieven organiseren een vorm van ontmoeting. Om meer duidelijkheid te krijgen rond het begrip ontmoeting en de mogelijke betekenis voor de Huizen van het Kind, voerde het VBJK in opdracht van Kind en Gezin onderzoek naar de rol die ontmoeting zou kunnen spelen in de Huizen van het Kind. Het doel was de ontwikkeling van praktijkgerichte modellen voor de ontmoeting tussen kinderen en ouders in de Huizen van het Kind. De brochure behandelt het belang van ontmoeting (als pijler van de preventieve gezinsondersteuning), het ‘kleine ontmoeten’ en hoe dat tot stand kan komen (bouwstenen), diverse ontmoetingsinitiatieven, …

Meer info: https://www.kindengezin.be/img/Ontmoetingsfunctie-hvhk-eindrapportvbjk.pdf 

Belang van ouderbetrokkenheid in kleuteronderwijs

Door wie? VIVES Zuid campus Kortrijk
Voor wie? lerarenopleider

Inhoud:

Het betreft een AMIF-onderzoeksproject dat nog lopende is. Met steun van het Europees Fonds voor Asiel, Migratie en Integratie en de Vlaamse overheid financiert het AMIF-project 7 proeftuinen in verschillende Vlaamse steden die knelpunten op vlak van ouderbetrokkenheid analyseren en actie ondernemen om de samenwerking met ouders bij de start van de schoolloopbaan te versterken. De focus ligt daarbij op ouders met een niet-Europese nationaliteit. Deze proeftuin focust binnen de stad Menen en heeft als werktitel ‘Cocreatief werken aan Kleuterparticipatie in Menen’ VIVES hogeschool stapt mee in het onderzoek en koos voor de stad Menen om een projectvoorstel in te dienen rond kleuterparticipatie via ouderbetrokkenheid. Menen wordt verder gekenmerkt door een hoge graad van kansarme geboortes: gemiddeld 26.4% van de kinderen werd in kansarmoede geboren in 2010-2011-2012. Dit is een pak hoger dan het gemiddelde in West-Vlaanderen (10.1%) en Vlaanderen (11%)[1]. In 2014 telde Menen 2975 vreemdelingen[2], of 9% tegenover het totaal aantal inwoners in Menen. Dit is hoger in vergelijking met het gemiddelde percentage van klein-stedelijke provinciale gebieden (7.7%) en hoger dan het Vlaamse gemiddelde (7.5%). Menen huisvest 79 verschillende nationaliteiten, maar het gros van de vreemdelingen komt – logischerwijze aangezien de geografische ligging – uit Frankrijk (5.1% t.o.v. het totaal aantal inwoners). Wanneer we kijken naar het aantal vreemdelingen met een niet-EU identiteit, zien we dat 237 inwoners uit Europa (niet-EU) komen, 11 personen uit Turkije, 185 uit Maghreb en 622 personen uit niet-Europese landen (incl. Turkije) (2014). Cijfers uit 2012 leren ons dat 61% van de niet-Belgen in Menen uit de EU komen, hetgeen hoog is vergeleken met arrondissement Kortrijk (47%) en West-Vlaanderen (51%)[3]. Vanuit de expertise van VIVES blijkt ons Vlaamse onderwijs nogal vaak top-down en in een éénrichtingsverkeer te werken, met bovendien een vrij talige werking. Hierdoor bereiken we vanuit onderwijs de ouders van AMIF kinderen amper en zien we vaak de sterktes van taalarme kinderen en jongeren niet. In huidige initiatieven binnen een schoolcontext ligt de focus vaak op remediëren en het bijspijkeren van vakken zoals wiskunde en taal en wordt veeleer vertrokken vanuit de idee van een achterstand in plaats van te vertrekken vanuit mogelijke, uiteenlopende sterktes, interesses, talenten, passies… van de kinderen, jongeren en vooral ook de ouders. Het zijn wellicht die sterktes die we moeten vinden om hen van hieruit aan te spreken. Er werd gekozen om te vertrekken vanuit gesprek met ouders én schoolteam, om zo door middel van co-creatie acties op te zetten op maat van ouders en school. Regierol wordt opgenomen door de Katholieke Hogeschool Vives Zuid. In de hogeschool is via het expertisecentrum verbonden aan de lerarenopleiding en het expertisecentrum verbonden aan Sociaal Agogisch Werk heel wat kennis en expertise opgebouwd. De eerste onderzoeksfase (januari 2017 tot juni 2017) werd uitgevoerd in samenwerking de Vrije Basisschool VLAM in Menen (‘ de vlamschool’). Basisschool ‘De Kleine Prins’ sloot in de tweede onderzoeksfase (september 2017 – juni 2018) mee aan. Onderzoeksfase 1 (januari 2017 tot juni 2017) werd reeds afgerond. Hierin stond vooral een contextanalyse, bevraging van ouders, schoolmedewerkers en partners (hulpverleningsorganisaties uit de buurt) centraal. Deze onderzoeksfase werd afgerond door in co-creatie met de betrokken partijen een actieplan te ontwikkelen, dat gedurende de tweede onderzoeksfase (september 2017 – juni 2018) centraal zou staan. In de tweede onderzoeksfase (september 2017 – juni 2018) staat het uitvoeren van de geplande acties, acties bijsturen, … centraal. Deze onderzoeksfase is momenteel nog lopende. In een derde onderzoeksfase (september 2017 – december 2017) zal evaluatie, rapportering, disseminatie centraal komen te staan. Een eindpublicatie, waarin een analyse van de verschillende proeftuinen gemaakt zal worden, zal gepubliceerd worden door het VBJK in de loop van 2019.

De kracht van sociaal kapitaal: een goede school verbindt

Onderzoeker Roger Goddard (Ohio State University, 2018): “Scholen moeten intentionele inspanningen doen om sociaal kapitaal op te bouwen. Dat mogen we niet aan het toeval overlaten.”

terug naar overzicht