Hefboom relatiebevorderende interacties

 Kinderen hebben behoefte aan aandacht, warmte, sensitieve responsen. Ze genieten van een glimlach of een aanraking. Welbevinden en betrokkenheid, je talenten kunnen ontdekken, zijn essentiële groeihormonen. We willen kinderen begeleiden bij samen spelen, samen werken, samen leven, hun empathisch vermogen versterken.

Hieronder vind je materiaal, inzichten, ideeën, interviews, onderzoeksresultaten, tools … die je kunnen inspireren.

Lees hier de tekst vanuit het project ‘Kleine Kinderen Grote Kansen’ met de opleidingen kleuteronderwijs.

banner bij Hefboom relatiebevorderende interacties
terug naar overzicht

Kinderen ontwikkelen en leren in een veilige, gestructureerde en tegelijk uitdagende context die volwassenen bieden. Relaties met ouders en professionals bepalen hun groei. Peuters en kleuters hebben warme en consistente interacties nodig met de volwassenen in hun omgeving. Tegelijk leren ze hoe ze relaties met andere kinderen leggen, hoe ze leren samen-leven en samen-werken. Eigen groei (autonomie, zelfsturing) gelinkt aan sociale relaties (verbondenheid). Op beide aspecten gaat deze hefboom in.

Hoe bouw je een hechte relatie op met je kleuters?

Hoe maak je als leraar het verschil voor kwetsbare kinderen in je klas? Pedagoog Maai Huyse en schoolpsycholoog Caroline Vancraeyveldt zoeken het uit in de kleuterklas van juf Jelke. Hoe bouwt Jelke aan een warme, kwaliteitsvolle relatie in haar kleuterklas? En lukt dat ook met kinderen die storend gedrag stellen? Maai en Caroline kijken en coachen. Lees zeker ook het artikel. En doe hier de zelfscan: hoe kwaliteitsvol zijn jouw relaties in de klas?

Wie heeft verzonnen dat je een kind aan de schoolpoort moet afzetten?

Als ouders hun kleuter niet naar school sturen, is dat niet omdat ze school niet belangrijk vinden. Wel omdat ze een aantal drempels ervaren. “‘Zorg je wel goed voor mijn kind?’ is de belangrijkste bekommernis die bij ouders leeft”, zegt professor Michel Vandenbroeck van de Universiteit Gent.

“Werken aan armoede? Eerst werken aan goed gevoel”

"Ik heb mijn kinderen thuis gehouden omdat ik ze geen boterham kon meegeven", hoort Aurore Sirjacq, directeur van basisschool de Kameleon in Anderlecht op een oudergesprek. De helft van haar leerlingen leeft in armoede. Een goed gevoel is prioriteit nummer één op haar school.

Samen-Spel: de kracht van de relatie tussen leerkracht en kleuters

Door wie? UC Leuven-Limburg bachelor kleuteronderwijs
Voor wie? leerkracht, lerarenopleider, kinderopvang

Inhoud:

In Samen-Spel focussen we op een warme, veilige relatie tussen leerkrachten en kleuters (2.5-6 jaar). De leerkrachten krijgen tools om dit te realiseren voor alle kleuters maar eveneens om beter om te gaan met storend gedrag van jonge kinderen. Samen-Spel impliceert nabijheid, verbondenheid en aanvaarding en wordt gerealiseerd door het samenspelen van de leerkracht en de kleuter (gebaseerd op het Amerikaanse programma Banking Time; Pianta & Hamre, 2001). Samen-Spel werd in 2010 ontwikkeld aan de KU Leuven door Caroline Vancraeyveldt, Sanne Van Craeyevelt, Karine Verschueren en Hilde Colpin. Kleuters met storend gedrag zoals druk, opstandig en agressief gedrag vormden hierbij het uitganspunt. Aan de hogeschool UC Leuven-Limburg werd Samen-Spel verder uitgewerkt naar een haalbaar en effectief programma binnen de kleuterklas en lerarenopleiding. De focus kwam hier op preventie te liggen: Hoe bouw je een kwaliteitsvolle relatie uit met alle kleuters in je klas?

Meer info: www.samen-spelen.weebly.com

Het Toverbos

Door wie? Lerarenopleiding Odisee Brussel, bachelor kleuteronderwijs - lager onderwijs
Voor wie? voor begeleiders en leerkrachten die werken met groepen van kinderen van 2,5 tot 8 jaar

Inhoud:

Het Toverbos: evidence-based methode en handboek om kinderen te ondersteunen in hun socio-emotionele ontwikkeling en conflicthantering. In de klas gebeurt heel wat op sociaal-emotioneel vlak. Als leerkracht heb je dikwijls handen tekort om moeilijke situaties op te vangen en/of weet je soms niet hoe je het beste reageert. Jonge kinderen zijn bovendien volop aan het leren en het groeien, wat emoties en relaties betreft. Als jonge kinderen de kans krijgen om op een gezonde manier emoties te leren reguleren en verwoorden, om vlot relaties te leren aangaan en om conflicten geweldloos op te lossen, krijgen ze een cadeau voor het leven. In het Toverbos maken we hier tijd en ruimte voor. Hoe werkt het Toverbos? Het Toverbos is een magische plek, waar leerkracht en kinderen ten volle de kracht van hun eigen fantasie leren kennen en serieus nemen. In alle veiligheid verkennen de kinderen hun sociale vaardigheden en emoties, oefenen ze in weerbaarheid en leren ze conflicten geweldloos oplossen. Het Toverbos is ontwikkeld door Niki Jeannin (i.s.m. Peter Adriaenssens) en is geënt op de principes van psychodrama: het uitspelen van problemen met hun mogelijke oplossingen onder leiding van een coach (Grote Vogel) zorgt voor een diep ervaren van de eigen en andermans emoties en sociale rollen. Twee- of driemaal per maand gaan de kinderen een uurtje naar het Toverbos. In het Toverbos kruipen de kinderen in de huid van een zelfgekozen dier. Vanuit deze diererol bepalen de kinderen wat en met wie ze spelen en experimenteren ze met oplossingen voor gespeelde problemen. De leerkracht wordt ‘Grote Vogel’: als coach volgt hij het spel van de kinderen en speelt hij met hen mee. Daarnaast observeert Grote Vogel de kinderen in hun spel en begeleidt hij het spel en de kinderen ontwikkelings-stimulerend tijdens de fijne én de moeilijke momenten. Wat ‘leren’ de kinderen? Als ‘dier’ leren de kinderen jou en de andere kinderen op een totaal andere manier kennen dan in de klas. Kinderen met wie je minder aansluiting hebt, zoeken als dier wel contact met je, of kan je nu zelf als Grote Vogel benaderen. Kinderen die nooit samenspelen, richten nu samen een huisje in. Grote Vogel heeft in het Toverbos tijd om met de kleuters mee te spelen. Grote Vogel heeft in het Toverbos ruimte om op een ontwikkelingsgerichte, geweldloze manier zijn dieren te coachen, wanneer er spanningen, conflicten en onzekerheden zijn. De kinderen vergroten onbewust hun sociaal-emotioneel potentieel en staan sterker in hun ontwikkeling, doordat ze de tijd krijgen om te experimenteren met verschillende oplossingen voor één probleem. De kinderen ervaren in het Toverbos een enorm gevoel van vrijheid: zij kiezen het dier, zij bepalen het spel. En juf of meester (Grote Vogel) volgt, doet met hen mee! De (groei-)’regels’ die bij het spel horen, nemen de kinderen er graag bij. Onbewust leren ze op deze manier op een bijzonder krachtige manier met regels en grenzen omgaan. Uit het onderzoek naar de methode blijkt dat de kleuters dit naar de kleuterklas transfereren: de noodzaak aan afspraken en regels bij samen-leven en samen-werken in de kleuterklas, wordt vanzelfsprekend door het Toverbos. Wat leert juf of meester? Als Grote Vogel leer je je ‘dieren’ op een totaal andere manier kennen dan je als juf of meester je kinderen kent. Sommige kinderen laten in hun spel zeer duidelijk zien wat hen op dat moment bezig houdt. Andere dieren spelen telkens opnieuw hetzelfde. Nog andere kinderen vertonen gedrag dat ze in de kleuterklas niet tonen. Dat kan en mag, want de setting is veilig: niet het kind is immers stout of net suikerzoet, maar het dier. Doordat je andere facetten van je kinderen ontdekt, kijk je tijdens het klasgebeuren ook anders naar gesteld gedrag in de klas en begrijp je dit beter. Voor juffen en meesters is het Toverbos in het begin ‘hard werk’. Het is niet eenvoudig om je rol als juf of meester aan de kant te laten staan: om weer (te leren om) mee te spelen zonder te sturen, om de chaos van spel toe te staan en om als Grote Vogel coachend, zonder vooroordeel, de kinderen te leren om hun ruzies en conflicten geweldloos op te lossen, met begrip voor elke partij. Maar dat is nu net de kracht van het Toverbos. Juf of meester én kleuters leren. Kleuters leren dat alle gevoelens mogen, maar vooral dat er altijd andere en meerdere oplossingen mogelijk zijn voor een probleem. Juf of meester leert op een andere manier met de kinderen omgaan en ze beter begrijpen.

Meer info: 

https://praktijkgerichtonderzoek.odisee.be/?q=projecten/het-toverbos  http://www.gavoorgeluk.be/projecten/toverbos-kleuters-leren-omgaan-met-emoties 

Over de streep

Door wie? VBJK
Voor wie? scholen, kinderopvang, lerarenopleiding

Inhoud: 

Guust, Noë en Anna-Lisa zetten hun eerste stappen in de kleuterschool. ‘Dat kan zo overweldigend zijn dat het lijkt alsof je op een andere planeet terechtkomt,’ zegt kleuterleerkracht Bart. Deze documentaire volgt drie kinderen die samen met hun ouders de tijd en ruime krijgen om de nieuwe klas en schoolcontext te ontdekken. Zo groeit het onderlinge vertrouwen: Guust, Noë en Anna-Lisa stappen met steeds meer plezier naar de kleuterschool.

Met deze film wil VBJK tonen hoe ouders en medewerkers elkaar letterlijk en figuurlijk 'over de streep’ trekken. Over de streep van het klaslokaal: ouders zijn altijd welkom. En ook over de schotten tussen onderwijs en kinderopvang heen: collega's binnen en buiten de schoolpoort werken nauw samen om voor elk kind maximale ontplooiingskansen te realiseren.

De film kun je gratis bekijken. De bijhorende handleiding om met je schoolteam aan het welbevinden van jonge kleuters te werken, kun je daar ook gratis downloaden. 

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/over-de-streep 

Spiegeltje, spiegeltje

Door wie? VBJK
Voor wie? kinderopvang, scholen, lerarenopleiding

Inhoud:

Elke mens heeft het nodig om te voelen: ‘ik mag er zijn zoals ik ben’. Voor jonge kinderen geldt dat dubbel: zij zijn immers volop hun eigen identiteit aan het vormen. Hoe kunnen we kinderen in de eerste levensjaren helpen om een positief zelfbeeld te ontwikkelen? En hoe kunnen we hen begeleiden opdat zij tegenover anderen geen vooroordelen krijgen? In een diverse samenleving hebben kinderen immers zelfvertrouwen en sociale vaardigheden nodig om respectvol om te kunnen gaan met de ander. Tot zover deel 1.

Het tweede deel van dit denk- en doe-boek bevat een reeks eenvoudige en originele activiteiten waarmee jonge kinderen zichzelf leren kennen (wie ben ik?), de ander leren kennen (wie ben jij?) en respectvol leren omgaan met elkaar (samen zijn wij). Alle activiteiten zijn uitgetest in de praktijk. Ze bevatten ook telkens praktische wenken en suggesties voor een nabespreking. Dit werkboek is tegelijk denken en doén, een handig instrument voor praktijk en opleiding.

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/spiegeltje-spiegeltje 

Dat lust ik héél héél graag

Door wie? VBJK
Voor wie? scholen, kinderopvang

Inhoud: 

Lekker samen eten bevordert zeker het welbevinden van jonge kinderen op school. De middagpauze is voor veel jonge kinderen nu nog vaak een stresserend moment. 

Hoe zorg je dat jonge kinderen avontuurlijke eters worden? Hoe laat je ze nieuwe ingrediënten proeven? Onder andere door de schoolmaaltijd gezellig te maken. Deze film toont jonge kinderen die nieuwsgierig een granaatappel onderzoeken. Kinderen die meehelpen in de moestuin en de keuken en die samen gezellig tafelen. Van zelf opscheppen tot overleg met de ouders: in deze film ontdek je verschillende acties die je kunt ondernemen om kinderen te laten genieten van gezond eten.

Meer info: https://vbjk.be/nl/publicaties/dat-lust-ik-heel-graag 

terug naar overzicht