Hefboom taalstimulerende interacties

Kinderen drukken zich spontaan uit met hun lichaam en woorden. Wij kunnen hen veel spreekkansen geven, een rijke taalfeedback en een uitdagend aanbod dat de diversiteit benut. Zo zorgen we voor een krachtige leef- en leeromgeving dat hun taalontwikkeling stimuleert.

 Hieronder vind je materiaal, inzichten, ideeën, interviews, onderzoeksresultaten, tools … die je kunnen inspireren.

Lees hier de tekst vanuit het project ‘Kleine Kinderen Grote Kansen’ met de opleidingen kleuteronderwijs

Tekst vanuit Kind & Gezin: visie op taalstimulering en meertaligheid

banner bij Hefboom taalstimulerende interacties
terug naar overzicht

Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas?

Hoe maak je als leraar het verschil voor kwetsbare kinderen in je klas? Taaldocent Marlies Algoet en prof. Piet Van Avermaet zoeken het uit in de klas van juf Jelke. Hoe werkt zij aan een rijke taalomgeving in haar kleuterklas? En wat doet dat met de kinderen? Marlies en Piet kijken en coachen. En hoe rijk Hoe rijk is jouw taal in de klas? Doe de zelfscan.

Echte’ gesprekken helpen kleuters Nederlands leren 

Welk soort gesprekken moet je voeren om anderstalige kleuters zo goed mogelijk te helpen Nederlands leren? Dat onderzocht Carolien Frijns (KU Leuven) in haar doctoraat. “Kleuters boeken meer vooruitgang met echte, authentieke gesprekken in de klas dan met ‘schoolse’ gesprekken”, stelt ze vast.

Maximaal Megataal.

Door wie? Bachelor Kleuteronderwijs Odisee          

Voor wie? leerkracht, lerarenopleider, student

Inhoud: 

Algoet, M. (2016) Maximaal Megataal. Een boek vol tips voor meer taal, meer denken en meer onderwijstijd in de tweede en derde kleuterklas. Antwerpen: Garant. Wil je inzetten op maximale taalkansen voor jouw kleuters? Heb je zin in een extreme make-over van je kringgesprekken of wil je het stof blazen van 'het hapje tussendoor'? Dit boek, met bijhorende website (https://maximaal-megataal.odisee.be), biedt inspiratie. TAALKANSEN: Kleuters met een sterk ontwikkelde taal- en denkvaardigheid kennen meer schoolsucces dan minder vaardige klasgenootjes. Om alle kleuters van de tweede en derde kleuterklas (groepen 1 en 2) maximale ontplooiingskansen te schenken op het vlak van taal- en denkvaardigheid, voorziet Maximaal Megataal in een ‘handig’ hulpmiddel: de taal-denkhand. Wie met 'het handje' leert werken, geeft de kleuters een groot cadeau: op elk moment van de dag bied je taal- en denkimpulsen te bieden waar de kleuters door leren en ontwikkelen. BLAAS HET STOF VAN ROUTINES EN DAGELIJKS TERUGKERENDE ACTIVITEITEN: Naast de taal-denkhand biedt Maximaal Megataal ook inspiratie om negen routines en activiteiten die dagelijks of vaak terugkeren, zoals het onthaal, het keuzemoment, schoenen-aan-en-uit en de terugblik krachtiger bij de ontwikkelingsbehoeften van de vier- en vijfjarigen te laten aansluiten. De keuze voor deze negen momenten is gebaseerd op recent onderzoek in Vlaanderen en Brussel.

Meer info: https://maximaal-megataal.odisee.be/ 

Minimaal Maxitaal

Door wie? Odisee Lerarenopleiding Brussel, bachelor Kleuteronderwijs
Voor wie? kleuteronderwijzers, kinderopvang

Inhoud: 

Bogaert, E., Boeckx, J., Bylois, L., Estercam, I., Gheeraert, E. & V. Peeters (VBB-OCB) (2012) Minimaal Maxitaal. Talige tips bij routines in de onthaalklas en de eerste kleuterklas. Antwerpen: Garant. Voor het eerst naar school gaan is voor een kleuter een nieuwe ervaring. Hij moet leren leven in een groep van kinderen, zich aanpassen aan onbekende situaties, omgaan met vreemde volwassenen. Er duiken ook verschillende routines of gewoonten op binnen die specifieke schoolstructuur. Routines zijn krachtige leermomenten, omdat ze een belangrijk aandeel hebben in de schooldag en nauw aansluiten bij de behoeften en de ontwikkeling van een jonge kleuter. Bovendien zijn het dé momenten bij uitstek om een rijk en begrijpelijk taalaanbod aan te bieden, spreekkansen en spreekruimte te creëren en veel individuele feedback te geven. En ze vormen de uitgelezen kans om te communiceren met ouders en hen te betrekken bij het klasgebeuren. Het loont dus meer dan de moeite om routines zinvol en betekenisvol in te vullen in functie van het welbevinden, de ontwikkeling en de taalverwerving van een jonge kleuter. Om dit te realiseren reikt dit boek inspirerende ideeën aan rond dagelijkse routines.

Meer info: 

http://www.onderwijscentrumbrussel.be/ 

Allemaal taal

Door wie? PJK Arteveldehogeschool en PJK KdG
Voor wie? kinderopvang en kleuterschool

Inhoud: Taal stimuleren en ontwikkelen bij jonge kinderen 

Van brabbelen tot babbelen, van de eerste woordjes tot de eerste liedjes: kinderen ontdekken samen met jou honderden manieren om zich uit te drukken. Terwijl ze spelend de wereld verkennen, leren ze elke dag hoe ze andere kinderen en volwassenen bij hun ervaringen kunnen betrekken. Om jonge kinderen veel kansen te bieden, is het belangrijk hun taal te stimuleren, altijd en overal.

Het boek ‘Allemaal taal’ wil werkmethodes, inspirerende praktijkvoorbeelden en achtergrondinformatie aanreiken om samen met begeleiders en andere betrokkenen na te gaan hoe je de taal van jonge kinderen kunt stimuleren tijdens het spel maar ook op het verzorgingskussen, bij het onthaal of tijdens het eten.

Het handboek ‘Allemaal taal’ bestaat uit drie delen:

1. Taalontwikkeling en –stimulering bij jonge kinderen: achtergrondinformatie.
2. Procesfiches: werkmethodes voor een coach op de werkvloer die taalstimulering wil bevorderen.
3. Taalfiches: praktijkvoorbeelden voor elke begeleider in een ruime context geplaatst.

Meer info: 

http://www.abimo.net/educatieve_uitgaven/index.php?doelgroep=edu&ct=77&pg=detail&rid=1207 

Taalontwikkeling bij baby’s en peuters

Door wie? Kind en Gezin, Expoo 
Voor wie? kinderopvang, scholen, (leraren)opleiding 

Inhoud:

Een baby wordt geboren als een sociaal wezen. Vanaf de eerste dag heeft hij een grote behoefte aan contact en communicatie met andere mensen. Geleidelijk leert hij zich uitdrukken via gelaatsuitdrukkingen, gebaren en geluiden en leert hij andere mensen begrijpen. Leren praten is een heel grote stap in het communicatieproces van een peuter. Zo leert hij beter uitdrukken wat hij wil en voelt, en het contact met zijn omgeving wordt nog versterkt. Onderstaande link neemt je mee naar wat je als kindbegeleider moet weten over taalontwikkeling en het stimuleren ervan, taalachterstand, meertaligheid, onderzoeksresultaten, cijfers, …

Meer info: http://www.expoo.be/themas/taalontwikkeling 

Taalstimulering en meertaligheid

Door wie? Kind en Gezin
Voor wie? kinderopvang

Inhoud:

Taalstimulering werkt het best als het al doende, natuurlijk, leuk en ongedwongen gebeurt, inspeelt op wat de kinderen zelf aanbrengen en voldoende concreet is, de thuistaal respecteert en rekening houdt met de diversiteit van de kinderen.

Maar hoe doe je dat, werken aan taalstimulering? Hoe kan je ouders en professionals ondersteunen in het werken met jonge taalleerders? Hoe kan je meertaligheid op een positieve manier benaderen? En wat gebeurt er al rond taalstimulering en meertaligheid in de voorschoolse sector?

Dit onderzoeksrapport bundelt bestaande adviezen en informatie over taalstimulering en meertaligheid in de voorschoolse sector. Het doel is op die manier te komen tot een duidelijk en eenduidig kader om enerzijds naar ouders toe zoveel mogelijk dezelfde zinvolle boodschappen uit te dragen, en anderzijds naar professionals toe adviezen te formuleren.

Meer info:

https://www.kindengezin.be/img/taal-en-meertaligheid.pdf Centrum voor Taal en Onderwijs, K.U.Leuven, Promotor: Machteld Verhelst, Onderzoekers: Sien Joos en Caroline Moons, 2011

Visietekst van Kind en Gezin omtrent taalstimulering en meertaligheid https://www.kindengezin.be/img/visietekst-nederlands.pdf 

Vertellen en ontmoeten in de grootstad

Door wie?  Erasmushogeschool Brussel Bachelor kleuteronderwijs
Voor wie? leerkracht, lerarenopleider

Inhoud: 

Tijdens het project ‘Vertellen in de grootstad’ brengen de eerstejaarsstudenten Kleuteronderwijs, in het kader van de Jeugdboekenmaand, verhalen voor Brusselse kleuters. Ze beleven de magie van het vertellen. Verhalen vertellen is iets van alle tijden en culturen. Het plezier van het vertellen, van verwondering wekken, van interactie met een kleuterpubliek staat in dit project centraal. De studenten vertellen in Brusselse bibliotheken. In de bibliotheek kan je verhalen ontdekken en beleven. Het is een bijzondere ruimte waar je kan verdwijnen in een boek, een magische plek waar je kan opgaan in een verhaal. Dat gevoel willen we de studenten laten doorgeven aan de kleuters. De studenten werken actief aan boekpromotie bij de kleuters: ze tonen de kleuters hoe leuk het is om prentenboeken te lezen en welke schatten je kan ontdekken in de bibliotheek. De bibliotheek bevindt zich in de grootstad Brussel. De studenten ontmoeten kleutergroepen uit Brusselse scholen maken kennis met diversiteit en meertaligheid. Tegelijk merken ze dat kleuters overal kleuters zijn, dat alle kleuters verwonderd worden door verhalen en opgaan in de magie die ze creëren. Om dit te realiseren werken de studenten samen in teams van 2 à 3 studenten per bibliotheek. Ze werken ook samen met bibliotheekmedewerkers om de ruimte in te richten tot een aangename luister- en leerplek en de praktische organisatie tot in de puntjes te verzorgen.

Meer info: Praktijkvoorbeeld Vertelproject.docx

Het verhaal van taal

Door wie? VBJK
Voor wie? kinderopvang en scholen

Inhoud: 

In deze film vertellen professionals hoe zij aan jonge kinderen prikkelende en stimulerende taal willen bieden, op verschillende momenten van de dag. Ze vertellen ook hoe ze met de ene ouder een gesprek aanknopen in het Nederlands en met de andere ouder communiceren in andere talen, met gebaren, foto’s en tekeningen. Ook in een meertalige omgeving blijft taal een belangrijk bindmiddel tussen mensen van verschillende gemeenschappen.

De bijhorende handleiding gaat dieper in op de betekenis van communicatie, thuistalen en meertaligheid, de taalkansen die je jonge kinderen kunt bieden … Je krijgt kijkopdrachten en vraagjes waarmee je het taalbeleid van jouw organisatie kunt vormgeven.

Deze film is in verschillende talen ondertiteld. Je kunt deze film gebruiken om met anderstalige ouders in gesprek te gaan. Hoe kijken zijn naar taal? Welke plek krijgt de thuistaal? Hoe willen ze communiceren met de kinderopvang? Begrijpen ze het taalbeleid van de organisatie?

Meer info: 

https://vbjk.be/nl/publicaties/het-verhaal-van-taal

Brochure verkenning van een thema met kleuters

Door wie? Karel de Grote hogeschool bachelor kleuteronderwijs
Voor wie? leerkracht, lerarenopleider

Inhoud: 

Hoe slaag je erin alle kleuters een stem te geven in je klas? Hoe worden kleuters mede-eigenaar van het curriculum in de kleuterklas?

Meer info: 

https://www.kdg.be/onderzoek-en-expertise/onderzoeksprojecten/ses-kleuters-hoge-betrokkenheid-bij-kleuters-met-lage-ses

Brochure verkenning van een thema met kleuters

Taalballon

Door wie? VIVES Zuid campus Kortrijk
Voor wie? studenten in (leraren)opleiding

Inhoud: 

Voor kinderen die minder sterk zijn op vlak van taal en anderstalige nieuwkomers is het Nederlands dat ze op school leren erg belangrijk voor hun taalontwikkeling. De zomer is ook voor hen een welgekomen vakantieperiode, maar betekent ook een lange periode zonder schooltaal. Een aantal gemeenten en organisaties biedt daarom op het eind van die zomervakantie ‘taalkampen Nederlands’ aan. Op een speelse en creatieve manier krijgen kinderen zo de kans om hun kennis van het Nederlands te onderhouden en uit te breiden. Studenten keuter- en lager onderwijs kunnen kiezen uit zes taalkampen die ze mee begeleiden. Ze werken daarvoor samen met medestudenten en een externe organisatie. Ze werken talige activiteiten op een speelse en muzische manier uit.

terug naar overzicht