Onze website gebruikt cookies om je surfervaring te verbeteren. Om deze website optimaal te gebruiken vragen we je om akkoord te gaan met ons gebruik van cookies.

Ik ga akkoord met de cookies liever niet.

Hefboom taalstimulerende interacties

Kinderen drukken zich spontaan uit met hun lichaam en woorden. Wij kunnen hen veel spreekkansen geven, een rijke taalfeedback en een uitdagend aanbod dat de diversiteit benut. Zo zorgen we voor een krachtige leef- en leeromgeving dat hun taalontwikkeling stimuleert.

 Hieronder vind je materiaal, inzichten, ideeën, interviews, onderzoeksresultaten, tools … die je kunnen inspireren.

Lees hier de tekst vanuit het project ‘Kleine Kinderen Grote Kansen’ met de opleidingen kleuteronderwijs

Tekst vanuit Kind & Gezin: visie op taalstimulering en meertaligheid

banner bij Hefboom taalstimulerende interacties
terug naar overzicht

Klas van Juf Femke: Zo wordt je diverse klas een krachtige taalleeromgeving

Klas van Juf Femke: Zo wordt je diverse klas een krachtige taalleeromgeving
Hoe wordt je klas een plek waar je taal leren maximaal stimuleert en alle leerlingen meeneemt, ook wie het thuis financieel moeilijk heeft of een andere taal spreekt? Taalexpert Carolien Frijns gaat op bezoek in de vierde klas van juf Femke en ziet hoe kwaliteitsvolle interacties en warme relaties leiden tot meer taal leren. Lees hier het interview.

Hoe doet juf Femke dat? Bekijk de video van Klasse hieronder.

Bekijk de teaser van de klas van juf Femke (kortere versie van de video)

Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas?

Hoe maak je als leraar het verschil voor kwetsbare kinderen in je klas? Taaldocent Marlies Algoet en prof. Piet Van Avermaet zoeken het uit in de klas van juf Jelke. Hoe werkt zij aan een rijke taalomgeving in haar kleuterklas? En wat doet dat met de kinderen? Marlies en Piet kijken en coachen. En hoe rijk Hoe rijk is jouw taal in de klas? Doe de zelfscan.

Samen aan de slag met kwaliteitsvolle interactie. Presentatie Lerend Netwerk 2020

Prof. dr. Kris Van den Branden, hoogleraar Taalkunde en lerarenopleider aan de KU Leuven, brengt zijn verhaal voor het derde lerende netwerk van Kleine Kinderen Grote Kansen digitaal... Over het bevorderen van leerkansen door 'samen in bad te gaan en de temperatuur van het water' ;-)

Zeker kijken en luisteren! Klik hier! 

Kwaliteitsvolle talige interacties. Presentatie Lerend Netwerk 12 november 2019

Kwaliteitsvolle talige interacties: duolezing Brecht Peleman (UGent) & dr. Carolien Frijns (Arteveldehogeschool & KU Leuven) Bekijk hier de presentatie 

'Echte’ gesprekken helpen kleuters Nederlands leren 

Welk soort gesprekken helpen anderstalige kinderen om Nederlands te leren én om een positief zelfbeeld te ontwikkelen? Dat onderzocht Carolien Frijns (KU Leuven) in haar doctoraat. “Kleuters boeken meer vooruitgang met echte, authentieke gesprekken in de klas dan met ‘schoolse’ gesprekken”, stelt ze vast. Lees hier het artikel in Klasse.


En: leer je ook taal door interactie ‘af te luisteren’? Carolien Frijns vat haar doctoraatsonderzoek samen in drie minuten. Bekijk filmpje.

Carolien Frijns over leesonderwijs: luister hier.

De weg naar meertalig voorlezen: drie drempels overwonnen!

Hoe komt het dat meertalige prentenboeken ondervertegenwoordigd zijn in de kleuterklas? Het antwoord op die vraag is simpel: het is niet zo simpel. Een korte bevraging bij leerkrachten toont dat velen met volgende drie vragen kampen: ‘Welke boeken kan ik het best gebruiken?’, ‘Waar kan ik ze vinden?’ en ‘Wie zal die verhalen dan voorlezen?’ Deze blog werd geschreven door Sarah Sierens en Kristel Detollenaere, taaldocenten aan HOGENT tijdens het project van Kleine Kinderen Grote Kansen. Lees hier de blog op Kleutergewijs

Maar hoe kunnen we meertalig voorlezen? De laatste drempel overwonnen. Lees hier de resultaten in de blog op Kleutergewijs

Sleutels voor effectief begrijpend lezen

Inspiratie voor een eigentijdse didactiek in het basisonderwijs

Begrijpend lezen is een heel belangrijke vaardigheid voor succes in onderwijs, deelname aan de samenleving en levenslang leren. Door de digitalisering komen meer en andere geschreven bronnen op ons af. Onderzoek naar begrijpend-leesprestaties in Vlaanderen leert ons dat de begrijpend-leesprestaties van kinderen in het basisonderwijs achteruitgaan. Bepaalde groepen van leerlingen hinken systematisch achterop. Wat moet er gebeuren opdat alle kinderen vaardige lezers worden in het onderwijs en de samenleving van de toekomst?

De praktijkgids Sleutels voor effectief begrijpend lezen bevat concrete didactische aanpakken die aan de vijf sleutels beantwoorden. Daarnaast vindt de lezer stappenplannen en scenario’s die schoolteams concreet kunnen inspireren bij het implementeren van een krachtige leesdidactiek in de klas (incl. differentiatie en evaluatie) en bij het uitstippelen van een schoolbreed leesbeleid. Ook komen heel wat bronnen van rijk tekstmateriaal aan bod. Deze publicatie bevat een samenvatting van de wetenschappelijke onderzoeksresultaten van de literatuurstudie.

Presentatie Lerend Netwerk 12 november 2019: Begrijpend lezen in het onderwijs: wat werkt met kwetsbare leerders? – Saartje Gobyn (Centrum voor Taal en Onderwijs, KU Leuven) Bekijk hier de presentatie

Maximaal megataal. Presentatie Lerend Netwerk 12 november 2019

Meer taal, meer denken en meer onderwijstijd. Maximaal megataal –Marlies Algoet (Odisee Brussel) en Evelien Gheeraert (Onderwijscentrum Brussel) Bekijk de presentatie

Maximaal Megataal.

Door wie? Bachelor Kleuteronderwijs Odisee          

Voor wie? leerkracht, lerarenopleider, student

Inhoud: 

Algoet, M. (2016) Maximaal Megataal. Een boek vol tips voor meer taal, meer denken en meer onderwijstijd in de tweede en derde kleuterklas. Antwerpen: Garant. Wil je inzetten op maximale taalkansen voor jouw kleuters? Heb je zin in een extreme make-over van je kringgesprekken of wil je het stof blazen van 'het hapje tussendoor'? Dit boek, met bijhorende website (https://maximaal-megataal.odisee.be), biedt inspiratie. TAALKANSEN: Kleuters met een sterk ontwikkelde taal- en denkvaardigheid kennen meer schoolsucces dan minder vaardige klasgenootjes. Om alle kleuters van de tweede en derde kleuterklas (groepen 1 en 2) maximale ontplooiingskansen te schenken op het vlak van taal- en denkvaardigheid, voorziet Maximaal Megataal in een ‘handig’ hulpmiddel: de taal-denkhand. Wie met 'het handje' leert werken, geeft de kleuters een groot cadeau: op elk moment van de dag bied je taal- en denkimpulsen te bieden waar de kleuters door leren en ontwikkelen. BLAAS HET STOF VAN ROUTINES EN DAGELIJKS TERUGKERENDE ACTIVITEITEN: Naast de taal-denkhand biedt Maximaal Megataal ook inspiratie om negen routines en activiteiten die dagelijks of vaak terugkeren, zoals het onthaal, het keuzemoment, schoenen-aan-en-uit en de terugblik krachtiger bij de ontwikkelingsbehoeften van de vier- en vijfjarigen te laten aansluiten. De keuze voor deze negen momenten is gebaseerd op recent onderzoek in Vlaanderen en Brussel.

Meer info: https://maximaal-megataal.odisee.be/ 

Minimaal Maxitaal

Door wie? Odisee Lerarenopleiding Brussel, bachelor Kleuteronderwijs
Voor wie? kleuteronderwijzers, kinderopvang

Inhoud: 

Bogaert, E., Boeckx, J., Bylois, L., Estercam, I., Gheeraert, E. & V. Peeters (VBB-OCB) (2012) Minimaal Maxitaal. Talige tips bij routines in de onthaalklas en de eerste kleuterklas. Antwerpen: Garant. Voor het eerst naar school gaan is voor een kleuter een nieuwe ervaring. Hij moet leren leven in een groep van kinderen, zich aanpassen aan onbekende situaties, omgaan met vreemde volwassenen. Er duiken ook verschillende routines of gewoonten op binnen die specifieke schoolstructuur. Routines zijn krachtige leermomenten, omdat ze een belangrijk aandeel hebben in de schooldag en nauw aansluiten bij de behoeften en de ontwikkeling van een jonge kleuter. Bovendien zijn het dé momenten bij uitstek om een rijk en begrijpelijk taalaanbod aan te bieden, spreekkansen en spreekruimte te creëren en veel individuele feedback te geven. En ze vormen de uitgelezen kans om te communiceren met ouders en hen te betrekken bij het klasgebeuren. Het loont dus meer dan de moeite om routines zinvol en betekenisvol in te vullen in functie van het welbevinden, de ontwikkeling en de taalverwerving van een jonge kleuter. Om dit te realiseren reikt dit boek inspirerende ideeën aan rond dagelijkse routines.

Meer info: 

http://www.onderwijscentrumbrussel.be/ 

Leer ze lezen

Nood aan inspiratie over leren lezen (van ontluikende geletterdheid tot en met teksbegrip en over het belang van leesmotivatie, leesstrategieën en thematisch leesonderwijs)? 'Leer ze lezen' in gratis downloadbaar. In 'Leer ze lezen' staan praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs en zijn 23 kernpublicaties uit de schatkamer van het internationale onderzoek bijeengebracht. Leesonderzoekers Amos van Gelderen, Kees de Glopper en Roel van Steensel selecteerden 23 kernartikelen over de fundamenten van goed leesonderwijs. Onderwijsjournalist Bea Ros beschrijft in een toegankelijke stijl hoe leraren en schoolleiders uit het basisonderwijs iedere leerling kunnen leren lezen.

Allemaal taal

Door wie? PJK Arteveldehogeschool en PJK KdG
Voor wie? kinderopvang en kleuterschool

Inhoud: Taal stimuleren en ontwikkelen bij jonge kinderen 

Van brabbelen tot babbelen, van de eerste woordjes tot de eerste liedjes: kinderen ontdekken samen met jou honderden manieren om zich uit te drukken. Terwijl ze spelend de wereld verkennen, leren ze elke dag hoe ze andere kinderen en volwassenen bij hun ervaringen kunnen betrekken. Om jonge kinderen veel kansen te bieden, is het belangrijk hun taal te stimuleren, altijd en overal.

Het boek ‘Allemaal taal’ wil werkmethodes, inspirerende praktijkvoorbeelden en achtergrondinformatie aanreiken om samen met begeleiders en andere betrokkenen na te gaan hoe je de taal van jonge kinderen kunt stimuleren tijdens het spel maar ook op het verzorgingskussen, bij het onthaal of tijdens het eten.

Het handboek ‘Allemaal taal’ bestaat uit drie delen:

1. Taalontwikkeling en –stimulering bij jonge kinderen: achtergrondinformatie.
2. Procesfiches: werkmethodes voor een coach op de werkvloer die taalstimulering wil bevorderen.
3. Taalfiches: praktijkvoorbeelden voor elke begeleider in een ruime context geplaatst.

Meer info: 

http://www.abimo.net/educatieve_uitgaven/index.php?doelgroep=edu&ct=77&pg=detail&rid=1207 

Taalontwikkeling bij baby’s en peuters

Door wie? Kind en Gezin, Expoo 
Voor wie? kinderopvang, scholen, (leraren)opleiding 

Inhoud:

Een baby wordt geboren als een sociaal wezen. Vanaf de eerste dag heeft hij een grote behoefte aan contact en communicatie met andere mensen. Geleidelijk leert hij zich uitdrukken via gelaatsuitdrukkingen, gebaren en geluiden en leert hij andere mensen begrijpen. Leren praten is een heel grote stap in het communicatieproces van een peuter. Zo leert hij beter uitdrukken wat hij wil en voelt, en het contact met zijn omgeving wordt nog versterkt. Onderstaande link neemt je mee naar wat je als kindbegeleider moet weten over taalontwikkeling en het stimuleren ervan, taalachterstand, meertaligheid, onderzoeksresultaten, cijfers, …

Meer info: http://www.expoo.be/themas/taalontwikkeling 

MeMoQ zelfevaluatie-instrument

Met het zelfevaluatie-instrument kan je in je kinderopvang zelf de pedagogische kwaliteit bekijken en verbeteren (educatieve ondersteuning).

Kind en Gezin gaf aan de universiteiten Gent (Vakgroep Sociaal Sociaal Werk en Sociale pedagogiek) en Leuven (ECEGO) de opdracht om instrumenten te ontwikkelen: een uniform systeem om de pedagogische kwaliteit in de hele kinderopvang te meten, te monitoren en te bevorderen. Dit project heet MeMoQ en gebeurde in overleg met Zorginspectie, de kinderopvangsector, opleidings- en vormingsorganisaties, ouders en experten.

Taalstimulering en meertaligheid

Door wie? Kind en Gezin
Voor wie? kinderopvang

Inhoud:

Taalstimulering werkt het best als het al doende, natuurlijk, leuk en ongedwongen gebeurt, inspeelt op wat de kinderen zelf aanbrengen en voldoende concreet is, de thuistaal respecteert en rekening houdt met de diversiteit van de kinderen.

Maar hoe doe je dat, werken aan taalstimulering? Hoe kan je ouders en professionals ondersteunen in het werken met jonge taalleerders? Hoe kan je meertaligheid op een positieve manier benaderen? En wat gebeurt er al rond taalstimulering en meertaligheid in de voorschoolse sector?

Dit onderzoeksrapport bundelt bestaande adviezen en informatie over taalstimulering en meertaligheid in de voorschoolse sector. Het doel is op die manier te komen tot een duidelijk en eenduidig kader om enerzijds naar ouders toe zoveel mogelijk dezelfde zinvolle boodschappen uit te dragen, en anderzijds naar professionals toe adviezen te formuleren.

Meer info:

https://www.kindengezin.be/img/taal-en-meertaligheid.pdf Centrum voor Taal en Onderwijs, K.U.Leuven, Promotor: Machteld Verhelst, Onderzoekers: Sien Joos en Caroline Moons, 2011

Visietekst van Kind en Gezin omtrent taalstimulering en meertaligheid https://www.kindengezin.be/img/visietekst-nederlands.pdf 

Vertellen en ontmoeten in de grootstad

Door wie?  Erasmushogeschool Brussel Bachelor kleuteronderwijs
Voor wie? leerkracht, lerarenopleider

Inhoud: 

Tijdens het project ‘Vertellen in de grootstad’ brengen de eerstejaarsstudenten Kleuteronderwijs, in het kader van de Jeugdboekenmaand, verhalen voor Brusselse kleuters. Ze beleven de magie van het vertellen. Verhalen vertellen is iets van alle tijden en culturen. Het plezier van het vertellen, van verwondering wekken, van interactie met een kleuterpubliek staat in dit project centraal. De studenten vertellen in Brusselse bibliotheken. In de bibliotheek kan je verhalen ontdekken en beleven. Het is een bijzondere ruimte waar je kan verdwijnen in een boek, een magische plek waar je kan opgaan in een verhaal. Dat gevoel willen we de studenten laten doorgeven aan de kleuters. De studenten werken actief aan boekpromotie bij de kleuters: ze tonen de kleuters hoe leuk het is om prentenboeken te lezen en welke schatten je kan ontdekken in de bibliotheek. De bibliotheek bevindt zich in de grootstad Brussel. De studenten ontmoeten kleutergroepen uit Brusselse scholen maken kennis met diversiteit en meertaligheid. Tegelijk merken ze dat kleuters overal kleuters zijn, dat alle kleuters verwonderd worden door verhalen en opgaan in de magie die ze creëren. Om dit te realiseren werken de studenten samen in teams van 2 à 3 studenten per bibliotheek. Ze werken ook samen met bibliotheekmedewerkers om de ruimte in te richten tot een aangename luister- en leerplek en de praktische organisatie tot in de puntjes te verzorgen.

Meer info: Praktijkvoorbeeld Vertelproject.docx

Het verhaal van taal

Door wie? VBJK
Voor wie? kinderopvang en scholen

Inhoud: 

In deze film vertellen professionals hoe zij aan jonge kinderen prikkelende en stimulerende taal willen bieden, op verschillende momenten van de dag. Ze vertellen ook hoe ze met de ene ouder een gesprek aanknopen in het Nederlands en met de andere ouder communiceren in andere talen, met gebaren, foto’s en tekeningen. Ook in een meertalige omgeving blijft taal een belangrijk bindmiddel tussen mensen van verschillende gemeenschappen.

De bijhorende handleiding gaat dieper in op de betekenis van communicatie, thuistalen en meertaligheid, de taalkansen die je jonge kinderen kunt bieden … Je krijgt kijkopdrachten en vraagjes waarmee je het taalbeleid van jouw organisatie kunt vormgeven.

Deze film is in verschillende talen ondertiteld. Je kunt deze film gebruiken om met anderstalige ouders in gesprek te gaan. Hoe kijken zijn naar taal? Welke plek krijgt de thuistaal? Hoe willen ze communiceren met de kinderopvang? Begrijpen ze het taalbeleid van de organisatie?

Meer info: 

https://vbjk.be/nl/publicaties/het-verhaal-van-taal

Brochure verkenning van een thema met kleuters

Door wie? Karel de Grote hogeschool bachelor kleuteronderwijs
Voor wie? leerkracht, lerarenopleider

Inhoud: 

Hoe slaag je erin alle kleuters een stem te geven in je klas? Hoe worden kleuters mede-eigenaar van het curriculum in de kleuterklas?

Meer info: 

https://www.kdg.be/onderzoek-en-expertise/onderzoeksprojecten/ses-kleuters-hoge-betrokkenheid-bij-kleuters-met-lage-ses

Brochure verkenning van een thema met kleuters

Taalballon

Door wie? VIVES Zuid campus Kortrijk
Voor wie? studenten in (leraren)opleiding

Inhoud: 

Voor kinderen die minder sterk zijn op vlak van taal en anderstalige nieuwkomers is het Nederlands dat ze op school leren erg belangrijk voor hun taalontwikkeling. De zomer is ook voor hen een welgekomen vakantieperiode, maar betekent ook een lange periode zonder schooltaal. Een aantal gemeenten en organisaties biedt daarom op het eind van die zomervakantie ‘taalkampen Nederlands’ aan. Op een speelse en creatieve manier krijgen kinderen zo de kans om hun kennis van het Nederlands te onderhouden en uit te breiden. Studenten keuter- en lager onderwijs kunnen kiezen uit zes taalkampen die ze mee begeleiden. Ze werken daarvoor samen met medestudenten en een externe organisatie. Ze werken talige activiteiten op een speelse en muzische manier uit.

Pedagoog Michel Vandenbroeck: 'Er zit een constructiefout in ons kleuteronderwijs'

"... Dat geldt niet alleen voor kansarme of anderstalige kinderen: iedereen wordt beter van degelijk kleuteronderwijs. De kloof tussen kinderen verkleint dus niet, maar goed kleuteronderwijs heeft wel een grotere impact op degenen die amper aan de basisvereisten voldoen om mee te kunnen op de lagere school: hebben zij goed kleuteronderwijs gehad, dan halen ze die drempel wel degelijk..... Toch kan kleuteronderwijs in sommige gevallen niet compenseren dat een kind in een kansarm gezin opgroeit. Wellicht komt dat doordat kleuterleiders onbewust de neiging hebben om vooral te praten tegen kinderen die al goed ter taal zijn. Zeker in grote en drukke groepen, zoals een instapklas. Het is dus cruciaal dat we hen nog meer bewust maken van de impact die ze op de taalverwerving van hun kleuters kunnen hebben." Michel Vandenbroeck

Lees het artikel

terug naar overzicht